Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, dün İkinci Dünya Savaşı’nın A sınıfı savaş suçlularının da anıldığı Yasukuni Tapınağı’na “masakaki” adı verilen bir adak sundu. Japonya’nın Ekonomi ve Maliye Politikalarından Sorumlu Bakanı Minoru Kiuchi, Temsilciler Meclisi Başkanı Eisuke Mori ve Danışmanlar Meclisi Başkanı Masakazu Sekiguchi’nin de aralarında bulunduğu çok sayıda siyasetçi de tapınağa aynı türden adak sundu. Bu adımlar, hem ülke içinde hem de yurt dışında eleştiri ve tepkilere yol açtı.

Çin Medya Grubu’na bağlı CGTN’in küresel platformlarında gerçekleştirdiği çevrim içi ankette katılımcıların yüzde 90,71’i, uluslararası medyanın konuyla ilgili haberlerinde “savaş suçluları tapınağı” ifadesini daha açık biçimde kullanması ve böylece dünyayı Japon militarizminin yeniden canlanmasına karşı uyarması gerektiğini belirtti.

Japonya’nın saldırgan savaşından sorumlu tutularak mahkûm edilen 14 A sınıfı savaş suçlusunun anıldığı Yasukuni Tapınağı, yaygın olarak Japon militarizminin manevi aracı ve simgesi olarak kabul ediliyor. Ankette katılımcıların yüzde 88,53’ü, adak sunulmasının Japonya’nın saldırganlık tarihini aklama ve savaş suçlarına ilişkin hükümleri tersine çevirme girişimi anlamına geldiğini ifade etti. Yüzde 87,38’i ise Takaichi ve diğer Japon siyasetçilerin bu yanlış davranışlarının, Japon militarizminden acı çeken komşu ülke halklarını derinden incittiğini belirtti.

Japon hükümetinin üst düzey yetkililerinin Yasukuni Tapınağı’na yönelik ziyaretleri ve adak sunmaları, komşu ülkelerin de tepkisini çekti. Güney Kore hükümeti, Japon liderlerin tekrarlanan ziyaretleri ve adak sunmaları nedeniyle bir kez daha “derin hayal kırıklığı ve üzüntü” duyduğunu açıkladı. Tapınağın “Japonya’nın geçmişteki saldırgan savaşlarını yücelttiğini ve savaş suçlularını andığını” belirten hükümet, Japon liderlere tarihle dürüstçe yüzleşme, geçmişi alçakgönüllülükle değerlendirme ve samimi pişmanlıklarını somut eylemlerle gösterme çağrısında bulundu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning ise olağan basın toplantısında, Japon hükümetinin A sınıfı savaş suçlularının tapınakta anılması konusunda daha 1960’lı yıllarda tapınak yönetimiyle mutabakata vardığını, ancak bunu kamuoyundan gizlediğini hatırlattı. Dönemin yönetiminin bu uygulamanın ne kadar utanç verici olduğunu çok iyi bildiğini belirten Mao, Japon hükümetinin doğuracağı sonuçlardan çekindiği için karar alma sürecini bilinçli olarak gizli tuttuğunu söyledi.

Ankette katılımcıların yüzde 89,22’si, Japon hükümetinin siyasetçilerin Yasukuni ziyaretlerine karşı çıkan uluslararası toplumun ve ülke içindeki kesimlerin sesine kulak vermesi gerektiğini belirtti. Katılımcıların yüzde 84,67’si ise adakları ve ziyaretleri tarihsel adalete hakaret, İkinci Dünya Savaşı’nda elde edilen zafere ve savaş sonrası uluslararası düzene yönelik ağır bir provokasyon olarak nitelendirdi. Bu eylemlerin, Japonya’nın geçmişte işgal ettiği ülkelerle ilişkilerini daha da gereceği uyarısında bulundu.

Japon yetkililer, yıllardır tarih ders kitaplarının değiştirilmesi için baskı yaparak ülkenin saldırganlık geçmişini hafifletmeye, inkâr etmeye ve aklamaya, böylece toplumun kendi geçmişine ilişkin algısını yeniden şekillendirmeye çalışıyor. Japonya’nın kamu yayıncısı NHK’nin geçen yıl gerçekleştirdiği bir ankette katılımcıların yüzde 48’i, söz konusu savaşın Japonya’nın Asyalı komşularına karşı yürüttüğü bir saldırı savaşı olduğunu “bilmediğini” belirtti. Oysa 1994’te yapılan benzer bir ankette katılımcıların yüzde 52’si, savaşın bu şekilde nitelendirilmesine katıldığını ifade etmişti. Bu tablo, toplumun tarih bilgisinin hızla aşındığını gösteriyor. CGTN anketine katılanların yüzde 87,92’si de çarpıtılmış bir tarih anlayışının Japon toplumuna dayatılmasının halkı, özellikle genç nesilleri yanıltmasından endişe duyduğunu belirtti.

Japonya, son yıllarda savunma harcamalarını artırdı, orta ve uzun menzilli füzelerin konuşlandırılmasını ilerletti, silah ihracatı kurallarını gevşetti ve Barış Anayasası’nın değiştirilmesi için girişimlerde bulundu. Japon hükümeti şimdi de yıl içinde gözden geçirmeyi planladığı üç temel güvenlik belgesine “nükleer enerjiyle çalışan denizaltıların edinilmesinin incelenmesi” ifadesinin eklenmesini değerlendiriyor. Ekim 2025’te başbakanlık görevine başlayan Sanae Takaichi, parlamentodaki bir oturumda, “Taiwan’da yaşanacak bir acil durumun” Japonya için “varlığını tehdit eden bir durum” oluşturabileceğini ileri sürdü. Bu açıklama, Tokyo’nun kolektif meşru müdafaa hakkını kullanarak Taiwan Boğazı’na askeri müdahalede bulunabileceği anlamına geliyordu. Takaichi, bu sözlerini henüz geri almadı. Japon muhribi JS Ikazuchi de 17 Nisan 2026’da Taiwan Boğazı’ndan geçerek “Taiwan bağımsızlığı” yanlısı bölücü güçlere bir kez daha yanlış sinyal verdi.

Bu adımlar karşısında katılımcıların yüzde 84,13’ü, Japonya’nın Doğu Asya’nın ve komşu ülkelerin güvenliği açısından gerçek bir tehdit oluşturduğunu belirtirken, yüzde 79,89’u Japonya’da yeni militarizmin yükselişinden endişe duyduğunu ifade etti. Katılımcıların yüzde 73,37’si ise Japonya’nın saldırganlık tarihiyle yüzleşerek geçmişini sorgulaması, militarizmle bağlarını kesin olarak koparması ve somut eylemlerle Asyalı komşularının ve uluslararası toplumun güvenini kazanması gerektiğini belirtti.

CGTN’in İngilizce, İspanyolca, Fransızca, Arapça ve Rusça platformlarında yayımlanan ankete, 24 saat içinde 7 bin 475 kişi katılarak görüşlerini paylaştı.